„Wojna 1812 roku po dziś dzień budzi cały szereg kontrowersji i wątpliwości. Niejednokrotnie zastanawiano się i usiłowano szukać odpowiedzi na pytania czy wojna ta była konieczna, czy można było jej uniknąć, kto był sprawcą konfliktu i dlaczego zakończyła się takim, a nie innym wynikiem?
Nie chodziło przecież o egzystencję jednego czy drugiego mocarstwa. Napoleon doskonale zdawał sobie sprawę, że zawojowanie Rosji jest nierealne. Sam mówił w lipcu 1811 r. do Caulaincourta: ‘Nie chcę, aby mój los dopełnił się w piaskach pustynnej Rosji’. W czerwcu 1811 r. pisał: ‘Mam nadzieję, że pokój na kontynencie nie zostanie naruszony’, a wiosną 1812 r. mówił do Savaryego: ‘Ten, kto uwolniłby mnie od tej wojny, wyświadczyłby mi największą przysługę’. Pasquer natomiast wspominał: ‘On zdawał sobie sprawę z niebezpieczeństwa, ku któremu zmierzał’.
Wszystkie te wypowiedzi, wzajemnie popierające się, zmuszają do myślenia. Dają bowiem wrażenie jakby przeznaczenia. Przyglądając się jednak bliżej całej sprawie, okazuje się, że ma ona całkiem realne zabarwienie. Przy bezkompromisowości i wzajemnym ‘podszczypywaniu’ się (rosyjskie cła, zniesienie blokady kontynentalnej, francuskie aneksje, ośmieszenie cara propozycją mariażu z jego siostrą, a poślubienie Habsburżanki) obie strony szły świadomie ku wspólnemu mianownikowi, któremu na imię wojna. Napięcie między nimi podsycała dodatkowo restytucja Polski - chyba jedyna rzecz, której realizacja naprawdę zagrażała Rosji. Trudno obecnie ocenić czy Napoleon chciał wzmocnić Polskę właśnie kosztem Rosji. Jego działania po zajęciu Litwy przeczą temu. Pewnym zaś jest, że chciał ją poszerzyć przyłączeniem reszty Galicji rekompensując to Austrii Ilirią. Wynikało to zresztą z chęci posiadania silnego przedmurza przeciw Rosji, z którą z kolei chciał utrzymywać choćby poprawne stosunki. Pomyślne ułożenie tych spraw rozwiązałoby mu ręce na wschodzie. Lawirowanie jednak między Polakami a carem Aleksandrem niczego pozytywnego nie mogło przynieść, ponieważ obie te kwestie zdecydowanie kłóciły się ze sobą. Rosja od czasów Piotra I nie była zainteresowana silną Polską stojącą na drodze ekspansywnej polityki na zachód - tym bardziej teraz, kiedy potężne jeszcze nie tak dawno Austria i Prusy straciły poważnie na znaczeniu, zaś podkopanie mocarstwowości Francji stawiało automatycznie Rosję w najkorzystniejszym położeniu do objęcia przewodniej roli w Europie.
Oczywiście wtedy trudno nawet było myśleć o tym ostatnim, bo gdy zaczęła się wojna, ówcześni widzieli pokonanego w Rosji. Car co prawda, w lutym 1812 r. mówił Lauristonowi: ‘Jestem gotów dziesięć lat wojnę prowadzić i raczej cofnąć się aż na Sybir, niż postawić Rosję w położeniu, w jakim znajdują się obecnie Austria i Prusy’. Jednakże już w sierpniu, pod wrażeniem rzeczywistości (skutki francuskiej ofensywy), był gotów przystąpić do układów i tylko wywody Bernadotte`a, z którym akurat spotkał się, podtrzymały w nim dalszą, wolę walki.
Napoleon zdaje się nie pojął, bądź też nie chciał pojąć, że kwestii Polska - Rosja nie da się puścić jednym torem, że i on powinien wybierać. Zlekceważenie tego stało się kolejnym krokiem ku przepaści.”
(ze wstępu)
Notka o autorze:
Tomasz Rogacki urodzony w 1959. Redaktor naczelny Gazety Regionalnej Powiat. Członek-założyciel Nakielskiego Bractwa Kurkowego. Epoką napoleońską zainteresowany od ponad 30 lat. Ma na swoim koncie osiem publikacji książkowych (m.in. Egipt 1798-1799, Ligny 16 VI 1815, Możajsk 7-9 IX 1812, Albuera 1811, Nakielskie Bractwo Kurkowe p.w. św. Jerzego). Interesuje się również wybranymi wydarzeniami z okresów 1815-1914 oraz I i II wojny światowej. W serii "Pola bitew" wydawanej przez Wydawnictwo infort editions ukaże się niebawem Mont Saint Jean 18 VI 1815 (Waterloo, La Belle Alliance).
Dane szczegółowe:
Podtytuł: Kampania rosyjska, cz. I
Seria: Bitwy napoleońskie # 4
Spis treści:
Wstęp
1. Droga ku wojnie
2. Przygotowania i plany wojenne
2.1. Plany Napoleona
2.2. Nowa Wielka Armia
2.3. Zaopatrzenie
2.4. Armia rosyjska
2.5. Siły Rosjan
2.6. Defensywne i ofensywne plany Rosjan
2.7. Rosjanie w kwietniu i maju 1812 r.
3. Koncentracja Wielkiej Armii. Rosjanie
3.1. Koncentracja nad Odrą i Wisłą
3.2. Koncentracja nad Niemnem
3.3. Krach systemu zaopatrzenia. Kwestia bezpieczeństwa tyłów
3.4. Rosjanie 20 czerwca
4. Manewr wileński
4.1. Sforsowanie Niemna
4.2. Rosjanie między 24 a 28 czerwca
4.3. Pogotowie strategiczne pod Wilnem
4.4. Organizacja tyłów i Litwy
5. Krach rosyjskiego planu defensywnego
5.1. Pościg za Bagrationem (3-23 lipca)
5.2. Przeciw Barclayowi (1-27 lipca)
5.3. Manewr witebski. Boje pod Ostrownem Witebskiem
6. Działania wojenne na flankach
6.1. Załamanie ofensywy Oudinota
6.2. Działania X korpusu
6.3. Sytuacja na prawej flance
7. Wyczekiwanie strategiczne w Bramie Smoleńskiej
7.1. Sytuacja Grande Armée w korcu lipca í na początku sierpnia
7.2. Rosjanie w Smoleńsku. Mobilizacja do wojny. Ofensywa Rosjan
7.3. Przygotowania do bitwy pod Leźnem. Rozdźwięki w dowództwie rosyjskim
7.4. Bój pod Krasnem. Francuzi pod Smoleńskiem
7.5. Bitwa o Smoleńsk
7.6. Walutyna Góra i Łubino
8. Walki z Tormasowem i Wittgensteinem. Organizacja tyłów.
8.1. Bitwa pod Horodeczną
8.2. Bitwa pod Połockíem (17-18 sierpnia)
9. Bitwa pod Możajskiem (5-7 września 1812 r.)
9.1. Przed bitwą (21.08- 3.09)
9.2. Armia rosyjska na borodińskich polach
9.3. Pozycja
9.4. Plan Kutuzowa
9.5. Siłyy Napoleona
9.6. Walki opóźniające
9.7. Bój o redutę szewardińską
9.8. Przygotowania (6 września - niedziela)
9.8.1. Francuzi
9.8.2. Rosjanie
9.9. 7 września (poniedziałek)
9.9.1. Walki o flesze Bagrationa (godz. 6.00-9.00)
9.9.2. Zmagania na lewym skrzydle i w centrum (godz. 6.30.-11.00)
9.9.3. V korpus w akcji. Wprowadzenie VIIIK (godz. 6.30-10.00)
9.9.4. Zdobycie fleszy Bagrationa (godz. 9.30-11.30)
9.9.5. Bój o wielką redutę
9.9.6. Walki pod Ulicą
9.9.7. Wypad Uwarowa i Płatowa
9.9.8. Wielkie szarże (godz. 11.30-13.30)
9.9.9. Zdobycie Wielkiej Reduty. Koniec bitwy
9.9.10. Rozstrzygnięcie pod Ulicą
9.9.11. Ocena
Aneksy:
A1. Jednostki polskie uczestniczące w bitwie pod Możajskiem 5-7 września 1812 r.
A2. Siły rosyjskie zaangażowane przeciwko V K Poniatowskiego 7 września 1812 r.
A3. Skład kawalerii Wielkiej Armii w bitwie pod Możajskiem
A4. Skład piechoty Wielkiej Armii w bitwie pod Możajskiem
A5. Wykaz strat w niektórych jednostkach armii Kutuzowa wg danych rosyjskich
Bibliografia
Ilustracje cz.-b.: 22
Mapy: 15
Miejsce i nr wydania: Nakło, I wydanie
Waga: 268 g
